Market rafının önünde durup onlarca çocuk macunu arasında karar vermeye çalışan aileleri çok iyi anlıyoruz. Meyve aromalı, çizgi film karakterli, “florsuz”, “doğal” yazan kutular… Muayenede de bu konuda en çok şu iki soruyu duyuyoruz: “Florlu macun zararlı mı?” ve “Bebeğim macunu yutuyor, ne yapmalıyım?” Bu yazıda doğru macunu seçmenin ve doğru miktarda kullanmanın ne kadar basit olduğunu anlatıyoruz.
Flor dişleri nasıl korur?
Flor, diş minesinin yapısına katılarak onu asitlere karşı daha dayanıklı hâle getirir. Ağızdaki bakteriler şekerden asit ürettiğinde mine mineral kaybeder. Flor bu kaybı yavaşlatır ve başlangıç aşamasındaki çürüklerin yeniden sertleşmesine yardım eder.
Dünya genelinde çocuk diş hekimliği kuruluşları, ilk diş çıktığı andan itibaren florlu macun kullanılmasını önerir. Florsuz bir macunla fırçalamak dişlerdeki plağı temizler ama çürüğe karşı ek bir koruma sağlamaz.
Yaşa göre ne kadar macun kullanmalısınız?
Asıl önemli olan macunun miktarıdır. Önerilen miktarlar, küçük çocukların macunun bir kısmını yutacağı hesaba katılarak belirlenmiştir.
| Yaş | Macun Miktarı | Flor Oranı |
|---|---|---|
| İlk diş çıktığında - 3 yaş | Fırçaya ince bir sürüntü (pirinç tanesi kadar) | En az 1000 ppm |
| 3 yaş ve üzeri | Bezelye tanesi kadar | 1350-1500 ppm |
Macunun üzerindeki “ppm F” ya da “ppm florür” ibaresi flor oranını gösterir. Bazı çocuk macunlarında bu oran 500 ppm civarındadır ve önerilen koruma düzeyinin altında kalır. Satın almadan önce kutunun arkasına bakmanızı öneriyoruz. Çürük riski yüksek çocuklarda farklı bir oran gerekebilir; bunu muayenede birlikte belirleriz.
Doğru fırçalama alışkanlığı
Macun ne kadar iyi olursa olsun, nasıl kullanıldığı da önemlidir:
1. Dişleri günde iki kez, yaklaşık 2 dakika fırçalayın. Bunlardan biri mutlaka yatmadan hemen önce olsun.
2. Fırçalamadan sonra ağzı suyla çalkalatmayın. Çocuğunuz yalnızca fazla macunu tükürsün. Böylece flor dişlerin üzerinde daha uzun süre kalır.
3. Yaklaşık 7-8 yaşına kadar fırçalamayı siz yapın ya da en azından yanında durup son kontrolü siz yapın. Bu yaştan önce çocuklar el becerisi olarak dişlerin her yüzeyine ulaşamaz.
4. Akşam fırçalamasından sonra su dışında bir şey yedirmeyin ve içirmeyin.
Fırça seçimi hakkında daha fazla bilgi için diş fırçalama ve diş fırçası seçimi yazımıza göz atabilirsiniz.
Çocuğum macunu yutuyor, sorun olur mu?
Küçük çocuklar tükürmeyi genellikle 3 yaş civarında öğrenir. Bu yaştan önce macunun bir kısmını yutmaları çok normaldir. Pirinç tanesi kadar macunun yutulması bir zarar vermez.
Dikkat edilmesi gereken nokta, uzun süre ve her gün olması gerekenden çok daha fazla macun yutulmasıdır. Bu durum, kalıcı dişler gelişirken üzerlerinde beyaz çizgi ya da lekelere (florozis) yol açabilir. Bunu önlemek için macun miktarını sizin ayarlamanız ve macun tüpünü çocuğunuzun ulaşamayacağı bir yerde saklamanız yeterlidir. Tatlı aromalı macunlar çocukların macunu yemek istemesine neden olabilir; böyle bir eğilim görürseniz daha hafif aromalı bir macuna geçebilirsiniz.
Florsuz ya da “doğal” macunlar daha mı iyi?
Flor içermeyen macunlar bazı aileler tarafından daha güvenli bulunuyor. Ancak bu macunlar çürüğe karşı koruma sağlamaz. Florun doğru miktarda kullanımı, çocuk diş sağlığında en çok araştırılmış ve güvenliği en iyi bilinen yöntemlerden biridir.
Evdeki macunun desteklenmesi gereken durumlarda, kliniğimizde yılda iki ila dört kez flor uygulaması yapıyoruz. Bu uygulama birkaç dakika sürer ve ağrısızdır.
Sık sorulan sorular
Macunsuz fırçalamak yeterli mi?
Fırça plağı temizler ama florun koruyucu etkisini sağlamaz. İlk dişten itibaren pirinç tanesi kadar florlu macun kullanmanızı öneriyoruz.
Yetişkin macunu kullanabilir miyiz?
3 yaşından sonra flor oranı 1350-1500 ppm olan bir yetişkin macunu da kullanılabilir. Önemli olan miktarı bezelye tanesiyle sınırlamaktır. Nane aroması küçük çocuklara acı gelebilir, bu yüzden çocuklar genellikle çocuk macunlarını tercih eder.
Aromalı macunlar dişe zarar verir mi?
Çocuk macunlarındaki tatlandırıcılar çürük yapmaz. Ancak tadı sevdiği için macunu yutma eğilimini artırabilir, miktara dikkat edin.
Çocuğunuzun çürük riskini birlikte değerlendirmek ve ona en uygun macunu belirlemek için randevu talep formundan bize ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar: NHS Healthier Together, Mayo Clinic.
Metin Yazarı: Pedodonti Uzmanı Dr. Dt. Banu Kürkçü
