Kliniğimize gelen en küçük hastalarımızdan bazıları, henüz 2 yaşını doldurmadan ön dişlerinde ciddi çürükle karşımıza çıkıyor. Aileler çoğu zaman şaşırıyor, çünkü bebeklerine şeker, çikolata vermediklerini söylüyorlar. Sorun çoğu zaman yiyeceklerde değil, uyku saatindeki biberonda ya da gece boyunca süren beslenmelerde saklı. Bu tabloya biberon çürüğü, tıbbi adıyla erken çocukluk çağı çürüğü deniyor.
Biberon çürüğü neden olur?
Süt, mama, meyve suyu ve şekerli içeceklerin hepsi doğal ya da eklenmiş şeker içerir. Bebek gündüz beslendiğinde tükürük bu şekeri dişlerden temizler. Uyku sırasında ise tükürük salgısı çok azalır. Bebek biberonla ya da göğüste uyuyakaldığında ağzında kalan süt, saatlerce dişlerin etrafında bekler. Bakteriler bu şekeri asite çevirir ve ince süt dişi minesi hızla zarar görür.
Amerikan Pediatrik Diş Hekimliği Akademisi (AAPD), uykuya biberonla dalma alışkanlığının ve 12 aydan sonra sık gece beslenmelerinin erken çocukluk çağı çürükleriyle ilişkili olduğunu belirtiyor.
İlk belirtiler nelerdir?
Biberon çürüğü çoğu zaman üst ön dişlerde başlar. Alt ön dişler, emme sırasında dilin altında kaldığı için uzun süre korunur. Dikkat etmeniz gereken işaretler şunlardır:
-
-
- Üst ön dişlerin diş etine yakın kısmında beyaz, mat bir çizgi
- Bu çizginin zamanla sarıya ve kahverengiye dönmesi
- Dişlerin kenarlarında kırılmalar, ufalanmalar
- Bebeğin yemek yerken huzursuzlanması ya da soğuk içecekleri reddetmesi
-
Beyaz çizgi aşamasında fark edilirse çürük durdurulabilir. Bu yüzden bebeğinizin üst dudağını haftada bir nazikçe kaldırıp ön dişlere bakmanızı öneriyoruz. Bu basit kontrol yalnızca birkaç saniye sürer.
Gece emzirme dişlere zarar verir mi?
Anne sütü bebek için en değerli besindir ve emzirmeyi bırakmanızı önermiyoruz. Ancak ilk dişler çıktıktan sonra, özellikle 12. aydan itibaren, gece boyunca sık ve uzun emzirmeler de çürük riskini artırır. Anne sütü de laktoz denilen doğal bir şeker içerir.
Yapabileceğiniz en kolay şey, gece beslenmesinden sonra bebeğinizin dişlerini ıslak temiz bir tülbentle silmektir. Gece beslenmelerini azaltma konusunda ise çocuk doktorunuzla birlikte bir plan yapabilirsiniz.
Biberondan bardak geçişi ne zaman olmalı?
Bebeğiniz 6 ay civarında ek gıdaya başladığında ona açık ya da akıtıcısız bir bardaktan su içmeyi öğretebilirsiniz. Genel öneri, 12-18 ay arasında biberonun tamamen bırakılmasıdır. Biberonun uzaması, hem çürük riskini artırır hem de bebeğin çiğneme becerisinin gelişimini geciktirebilir.
Biberon çürüğünü önlemek için 6 basit kural
- Bebeğinizi biberonla yatakta uyutmayın. Uyku biberonu verecekseniz içinde yalnızca su olsun.
- Biberona meyve suyu, şekerli süt ya da şekerli bitki çayı koymayın. Meyve suyu 1 yaşından önce hiç önerilmez.
- Emziği bala, şekere ya da reçele batırmayın.
- İlk diş çıktığı andan itibaren pirinç tanesi kadar florlu macunla günde iki kez fırçalayın.
- Biberonu gün boyu taşınan bir “emzik” hâline getirmeyin; beslenme bitince kaldırın.
- İlk diş muayenesini ilk diş çıktığında ya da en geç 1 yaşında yaptırın.
Biberon çürüğü nasıl tedavi edilir?
Erken aşamadaki beyaz lekeler flor uygulaması ve beslenme alışkanlıklarının düzenlenmesiyle durdurulabilir. Mineyi aşan çürükler dolgu ile tedavi edilir. Çok ilerlemiş durumlarda süt dişi kanal tedavisi ve ön dişler için estetik çocuk kronları uygulanır.
Sık sorulan sorular
Bebeğim çok küçük, çürükleri tedavi etmek gerekir mi?
Evet. Tedavi edilmeyen çürükler ağrıya, beslenme ve uyku sorunlarına, hatta yüzde şişliğe neden olabilir. Ön süt dişleri 6-7 yaşına kadar ağızda kalır.
Formula mama, inek sütünden daha mı riskli?
Tüm süt ve mamalar şeker içerir. Asıl risk, ne tür süt olduğundan çok uyku sırasında ve sık aralıklarla verilmesidir.
Bebeğinizin ön dişlerinde beyaz ya da kahverengi bir çizgi fark ettiyseniz randevu talep formundan bize ulaşın. Erken fark edilen çürükleri çoğu zaman tornasız yöntemlerle durdurabiliyoruz.
Kaynaklar: AAPD Beslenme Önerileri Politikası, Mayo Clinic.
Metin Yazarı: Pedodonti Uzmanı Dr. Dt. Banu Kürkçü
